Tag Archives: slapen

download (2)

Actie onder de wol: wat er gebeurt als je slaapt

Alle dieren slapen, de één wat langer dan de ander. Zo slaapt een giraf nog geen twee uur per dag, terwijl de tweevingerige luiaard zijn naam eer aandoet met 20 uur slaap. De mens zit daar ongeveer tussenin met gemiddeld acht uur.
De functie van slapen is nog steeds niet helemaal bekend. Wel is het duidelijk dat het een belangrijke rol moet spelen, aangezien dieren in  het wild een groot risico lopen in zo’n onoplettende toestand. Ze zouden zich alleen in zo’n zwakke positie brengen als het daadwerkelijk nodig is.
Inmiddels is men erachter gekomen dat het in ieder geval een belangrijke factor is voor een goede gezondheid. Chronische slaaptekort heeft grote gevolgen voor de mens. Sterker nog, het kan zelfs dodelijk zijn.

Grote schoonmaak
Een belangrijke reden voor slaap lijkt te zijn dat ’s nachts er een grote schoonmaakbeurt in het brein is. Er komen allerlei gifstoffen in de hersenen door verschillende processen. Omdat de hersencellen erg gevoelig zijn, is het belangrijk dat deze zo snel mogelijk worden opgeruimd. Er zijn zelfs stoffen die voor blijvende neurale beschadigingen zorgen. Zowel overdag als in de nacht worden deze giffen dan ook weggehaald. Dat wordt gedaan door het zogenaamde interstitiële vloeistof dat om de neuronen stroomt en stoffen uitwisselt met het cerebrale vloeistof. Maar tijdens het slapen gebeurt de schoonmaak twee keer zo snel. Deze versnelling is te danken aan 60% meer ruimte vodownload (1)or interstitiële vloeistof doordat de hersencellen krimpen.

Barrière voor het brein
Slaaptekort zorgt er ook voor dat bacteriën en virussen makkelijker kunnen doordringen tot de hersenen. Normaal gesproken zorgt de bloed-hersenbarrière door sterke verbindingen tussen de cellen ervoor dat kleine deeltjes in het bloed niet bij de hersenen kunnen komen. Dit is een natuurlijke blokkade tegen bacteriën en virussen. Dankzij actieve transportsystemen kunnen er wel gewenste moleculen uitgewisseld worden.
Maar door chronische slaaptekort wordt de bloed-hersenbarrière makkelijker doordringbaar voor ongewenste indringers, zo bleek uit een onderzoek dat is verschenen in The Journal of Neuroscience. Dezelfde onderzoekers kwamen er ook achter dat de bloed-hersenbarrière minder glucose naar de hersenen bracht doordat de expressie van genen voor het aanmaken van glucosetransporters werd onderdrukt door slaaptekort. Glucose is één van de belangrijkste voedingstoffen voor het brein en is onmisbaar.

Niet meer en niet minder
Als je minder dan zeven uur per dag slaapt of vele keren per nacht wakker wordt, heb je een grotere kans op hartfalen. Ook het lange termijn geheugen gaat erdoor achteruit. Bovendien krijg je er ADHD symptomen van, zoals minder goed presteren, hyperactiviteit, prikkelbaarheid en concentratieproblemen.
Te veel slaap is misschien wel nog slechter. Mensen die langer dan 7,5 uur slapen overlijden eerder dan mensen die minder dan zeven uur nachtrust hebben. Wat de oorzaak hiervoor is, is nog niet bekend.

Literatuur:

  • He, J., Hsuchou, H., He, Y., Kastin, A. J., Wang, Y., & Pan, W. (2014). Sleep restriction impairs blood–brain barrier function. The Journal of Neuroscience,34(44), 14697-14706.
  • Xie, L., Kang, H., Xu, Q., Chen, M. J., Liao, Y., Thiyagarajan, M., … & Nedergaard, M. (2013). Sleep drives metabolite clearance from the adult brain.science342(6156), 373-377.
  • Yoon, S. Y. R., Jain, U. R., & Shapiro, C. M. (2013). Sleep and daytime function in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder: subtype differences. Sleep medicine14(7), 648-655.
  • Youngstedt, S. D., & Kripke, D. F. (2004). Long sleep and mortality: rationale for sleep restriction. Sleep medicine reviews8(3), 159-174.